İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) tarafından hazırlanan “Afetler Sonrası Bina Hasar Tespiti Yapılmasına İlişkin Genel Kurallar Hakkında Yönetmelik” Resmi Gazete’de yayımlandı. Yeni yönetmelikle, bina hasar tespitinde standartlar netleştirildi, uzmanlık şartı getirildi ve teknolojik yöntemler devreye alındı.

Uzman Olmayanın Raporu Geçersiz Olacak

Yönetmeliğe göre, hasar tespit ekipleri yalnızca inşaat mühendisleri, mimarlar ve inşaat teknikerlerinden oluşacak. Bu meslek grupları dışındaki kişiler tarafından hazırlanan raporlar geçerli sayılmayacak. Ayrıca, ekiplerin yılda en az bir kez eğitim alması zorunlu hale getirildi.

10 Kategoride Hasar Sınıflandırması

Binalar, “hasarsız, az hasarlı, orta hasarlı, ağır hasarlı, acil yıktırılacak, yıkık, değerlendirme dışı, girilemeyen, tespit edilemedi, kapsam dışı” olmak üzere 10 farklı kategoriyle sınıflandırılacak. Değerlendirmede yalnızca son afete bağlı hasarlar dikkate alınacak; ekonomik ömür, eski yıpranmışlık, projelendirme hataları gibi unsurlar hasar derecesini etkilemeyecek.

Hasar Tespit Süreci ve İtiraz Aşamaları

Hasar tespit çalışmaları şu aşamalardan oluşacak:

1. Afet etkisinin belirlenmesi

2. İlk hasar tespit çalışmaları

3. İtiraz taleplerinin değerlendirilmesi

4. İtiraz hasar tespit çalışmaları

İtiraz süreci tamamlandıktan sonra, orta ve ağır hasarlı binalar tapu müdürlüklerine bildirilecek ve bu bilgiler tapu kayıtlarına işlenecek. Güçlendirme ve yeniden kullanım izni alınan binalarda ise tapudaki bu kayıtlar ilgili kurumların talebiyle kaldırılacak.

Fotoğraflama ve Dijital Arşiv Zorunlu

Tespiti yapılan tüm binalar fotoğraflanacak ve dijital olarak arşivlenecek. Özellikle orta ve ağır hasarlı binalar için ek rapor düzenlenecek.

Dronlar ve Sensörlerle Teknolojik Destek

Yeni dönemde, bina üst bölümlerindeki hasarların tespiti için dronlar ve kızılötesi kameralar, bina içindeki değişimleri anlık izlemek için ise sensör ve yazılımlardan faydalanılacak. Böylece hem süreç hızlandırılacak hem de tespitlerdeki güvenilirlik artırılacak.